#BuyNothingDay:Nee, je hoeft niet ieder jaar een nieuwe smartphone te kopen

Reclame voor Black Friday-deals op smartphones, laptops en televisies vliegt ons momenteel om de oren. Niemand van ons is er immuun voor. Deze toestellen zijn dan ook niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven en een upgrade is altijd leuk. Maar wist je dat slechts 20% van de smartphones die vervangen worden ook effectief stuk zijn? En de productie van die dingen komt met een zware menselijke kost en een zware impact op onze planeet…

We kopen, kopen, kopen er maar op los, en dat zonder stil te staan bij de gevolgen van dat gedrag.
Dat gedrag bevordert immers de wereldwijde ongelijkheid maar ook onze planeet gaat er volledig aan kapot.
Bovendien zorgt de constante stroom van reclame die we iedere dag moeten slikken voor onnodige stress.
We kopen te veel, en wat we kopen is vaak van inferieure kwaliteit waardoor het ook steeds sneller moet vervangen worden door nieuwe goedkope rommel.
In de aanloop naar internationale Buy Nothing Day, zaterdag 29 november 2025, willen we aandacht vragen voor de gevolgen van ons overconsumptiegedrag én willen we ook enkele alternatieven voorstellen.

Grondstoffen komen niet vanzelf uit de grond

In een smartphone zitten meer dan 70 verschillende grondstoffen waaronder een aantal zeldzame mineralen… en die komen niet vanzelf uit de grond. Die komen heel vaak uit landen waar slechte arbeids- en milieuomstandigheden de standaard zijn. Bovendien zijn het vaak grote Westerse mijnbedrijven die in deze ontwikkelingslanden de mijnen uitbaten en dus met een groot deel van de opbrengst gaan lopen…

De meest problematische mijnen bevinden zich in de DR Congo waar 70% van de wereldwijde kobalt uit de grond wordt gehaald in artisanale mijnen door jongens tussen de 6 en 12 jaar. Rivieren en dorpen zijn er vergiftigd en de veiligheid is rampzalig door een gebrek aan veiligheidsmiddelen en een constant instortingsgevaar.
In de tin-mijnen in dit land werkt de lokale bevolking in gelijkaardige slechte omstandigheden. De mijnen staan vaak onder controle van gewapende milities die de opbrengst investeren in hun gewapende strijd.

In de Lithium-driehoek (Chili, Argentinië en Bolivië) wordt soms tot 50% van het lokale water verbruikt om de kostbare grondstof uit de grond te krijgen met alle gevolgen van dien: Uitdroging van ecosystemen en verlies van landbouwgrond hebben er een heel grote impact op de inheemse bevolking.

En verder nog: Kinderarbeid en slechte omstandigheden in de goudmijnen in Ghana en Nigeria, grootschalige ontbossing voor nikkel in Indonesië, grote milieuschade in China bij lithiumwinning, vernietiging van mariene ecosystemen in Indonesië, erosie en giftige modderstromen in de Fillipijnen,… Werkelijk niets om vrolijk van te worden.

Naaste deze grondstoffenkost heeft de productie van smartphones en laptops ook een CO2-kost. Eén smartphone genereert bij de productie 70 Kilogram CO2. Om een idee te geven: da’s evenveel als een autorit van Brugge naar Amsterdam én terug.

De tech-sector helpt ons niet (allemaal)

De tech sector probeert ons in verleiding te brengen om nieuwe spullen te kopen met een constante stroom aan reclame die momenteel met black-friday bovendien nog eens in een stroomversnelling gaat. Daarnaast maken ze het ons helemaal niet makkelijk om duurzaam om te gaan met onze toestellen.
De toestellen worden bijvoorbeeld zo ontworpen dat een batterij niet kan vervangen worden terwijl die batterij net voor het eerste ongemak zorgt bij oudere toestellen.
Ook updates in de software wordt slechts een bepaalde tijd aangeboden. Bepaalde apps werken dan plots niet meer omdat je een oudere versie van besturingssysteem android hebt op je telefoon.

Dit soort systeemfouten zorgen ervoor dat smartphones gemiddeld om de 2 tot 3 jaar worden vervangen.

Er zijn gelukkig uitzonderingen: Het Nederlandse pionierbedrijf Fairphone maakt toestellen die modulair zijn. Je kan dus bepaalde onderdelen zoals de batterij, camera, scherm,… zelf met het bijgeleverde schroevendraaiertje vervangen. Bovendien garandeert Fairphone 5 jaar software-updates, upgrades naar nieuwe versies van android inclusief.
De grondstoffen in de telefoon zijn vaak gerecycleerd of hebben een fairtrade-certificaat.
Ook het Duitse SHIFT maakt gelijkaardige toestellen in verschillende prijscategorieën en heeft een heel gamma aan producten, van e-bikes tot computerschermen.


Wat we zelf kunnen doen


In het artikel over Fashion van gisteren spraken we er al over… De 5 R’s van duurzaamheid.
Ook op tech zijn ze toepasbaar:

1. Refuse
Koop niets wat je niet nodig hebt.

2. Reduce
Probeer wat langer te doen met je smartphone. Vervang deze pas als ze echt stuk is. Als je een nieuw toestel koopt, overweeg dan om een duurzaam toestel te kopen.

3.Reuse
Koop een refurbished toestel of een nog werkend toestel die iemand anders heeft vervangen.

4.Repair
Laat je toestel herstellen. Soms kan je terecht bij een repair-café of een gespecialiseerde winkel. Sommige producenten bieden ook een dienst na verkoop.

5.Recycle
Is je toestel onherroepelijk verloren? Zorg dan dat het kan worden gerecycleerd.
Jammer genoeg wordt momenteel slechts 22% van de kleine electro-toestellen gerecycleerd. Voor Smartphones draait het (in Europa) slechts rond de 10%! Laat die toestellen dus niet gewoon in een schuif liggen maar breng ze binnen in een recyclagepunt.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Volg je ons al?

In deze crazy ratrace gaat alles zo snel dat je je favoriete collectief  uit het oog dreigt te verliezen.  Via volgende tools kan je op de hoogte blijven…

Mailinglijst

Lekker Oldscool!  Iedere maand een mailtje met alle info die de Brugse Anarchistische Scene kan nodig hebben!  Da’s BAML.  
Schrijf je snel in via onderstaande formulier.